Arkeoloji Bilimleri Dergisi

Turkish Journal of Archaeological Sciences, Issue 3, February 2023, pp. 64-79

Abstract

Located in the northeastern part of the eastern Mediterranean, to the south of Anatolia, and in the center of Çukurova, Adana is the second largest delta plain in the Mediterranean Basin. The Taurus Mountain foothills connect the plain and the city center, but there is limited evidence for Early Neolithic occupations in the region (with exceptions, e.g., Tepebağ Höyük). Although earlier archaeological research has yielded some evidence of Neolithic occupations at Tepebağ Höyük, our knowledge of the Early Neolithic in Adana and its surroundings, as well as in Cilicia as a whole, is very limited. Yumuktepe is the only settlement in the wider region where Neolithic levels (dating to the early 7th millennium BCE) were investigated through detailed excavation and research projects. On the other hand, the neighboring regions of Central Anatolia, Cyprus, and Northern Syria provide clear evidence of the early stages of the Epipaleolithic and Neolithic periods. Throughout these periods, there were intensive interactions between these regions, especially through obsidian exchange. It is also important to note that Mediterranean shells, indicative of the same interregional network, were found in Epipaleolithic and Neolithic sites in Central Anatolia. Despite the research gap, there are some sites in Cilicia with numerous obsidian finds. This paper introduces a new Pre-Pottery Neolithic site in Adana: Velican Höyük. The aim is to assess the location of the site, importance of its early date and its possible role in interregional obsidian exchange.

​

Özet

Adana, Doğu Akdeniz’in kuzeydoğu bölümünde, Anadolu’nun güneyinde ve Akdeniz havza- sının ikinci büyük delta ovası olan Çukurova’nın merkezinde konumlanır. Toros dağ eşiğinin ovayla birleştiği yerde, günümüzde Tepebağ Höyük’ün de bulunduğu şehir merkezi yer alır. Tepebağ Höyük’te yapılan eski sondajlarda Neolitik Dönem belirtilmiş olsa da tüm Kilikya genelinde olduğu gibi Adana ve çevresinde erken Neolitik ile ilgili bilgilerimiz oldukça sı- nırlı kalmıştır. Bölge genelinde Neolitik tabakalarda kazısı gerçekleştirilen tek yerleşim yeri Yumuktepe’dir. Erken Neolitik tabakalarından elde edilen C14 sonuçlarına göre Yumuktepe MÖ 7000’li yılların başına tarihlenir. Diğer yandan, Orta Anadolu, Kıbrıs ve Kuzey Suriye gibi daha geniş komşu bölgeler, Epipaleolitik ve Neolitik dönemlerin erken evrelerine dair net kanıtlar sunmaktadır. Dahası, bu bölgeler arasında, özellikle obsidiyen değiş-tokuşu üzerinden, yoğun bir iletişimin varlığından söz edebilmek mümkündür. Benzer bölgelerarası iletişimin göstergesi olarak Akdeniz’e özgü deniz kabuklarının Orta Anadolu’daki Epipaleolitik ve Neo- litik yerleşimlerde bulunması da önemlidir. Kilikya’da da obsidiyenin yoğun olarak bulunduğu bazı yerleşimler vardır. Bu makalede, Kilikya’da, Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem’e özgü buluntular içeren ve bununla birlikte obsidiyenin yoğun olarak bulunduğu Velican Höyük tanıtılacaktır. Konumu, önemi ve obsidiyen değiş tokuş mekanizmasındaki rolü üzerine değer- lendirilmelerde bulunulacaktır.