Arkeoloji Bilimleri Dergisi

Abstract

This study examines the role of Augmented Reality (AR) technology in the discipline of archaeology beyond its use as a mere technical visualization tool, situating it as an epistemological lens that transforms our ways of understanding and interpreting the past. Structured as a literature review and conceptual analysis, the study is framed within Walter Benjamin's concept of “aura”, Jussi Parikka's media archaeology, and international cultural heritage charters (the London Charter and the Seville Principles). It discusses how artistic AR interventions such as Layers and Figurine Non, produced within the scope of the Lines of Site exhibition inspired by Aşıklı Höyük, make the uncertainty and polyphony in archaeological data visible in a gallery setting, countering the traditional museological reflex of “completing the missing”. Furthermore, the opportunities for “remote research” provided by the circulation of digital twins instead of the transport of physical artifacts, and the sustainability risks faced by "born-digital" heritage on commercial platforms (e.g. Artivive), are analyzed in their ethical and practical dimensions.​

​

Özet

Bu çalışma, Artırılmış Gerçeklik (AG) teknolojisinin arkeoloji disiplinindeki yerini, teknik bir görselleştirme aracı olmanın ötesinde, geçmişi anlama ve yorumlama biçimlerimizi dönüştüren epistemolojik bir lens olarak ele almaktadır. Çalışma, Walter Benjamin’in “aura” kavramı, Jussi Parikka’nın medya arkeolojisi ve uluslararası kültürel miras tüzükleri (Londra Şartı ve Sevilla İlkeleri) çerçevesinde yapılandırılmış bir literatür incelemesi ve kavramsal analizdir. Artırılmış Gerçeklik teknolojisi ile geleneksel müzecilikte “eksik olanı tamamlama” refleksine karşı, Kazı İzleri sergisi kapsamında Aşıklı Höyük’ten ilhamla üretilen Layers ve Figurine Non gibi sanatsal müdahalelerin, arkeolojik verideki belirsizliği ve çok sesliliği galeri ortamında nasıl görünür kıldığı tartışılmaktadır. Ayrıca, fiziksel eserin nakliyesi yerine artırılmış gerçeklik teknolojili dijital ikizlerin dolaşımıyla sağlanan “uzaktan araştırma” olanakları ve “doğuştan dijital” mirasın ticari platformlarda (örn.: Artivive) karşı karşıya kaldığı sürdürülebilirlik riskler, etik ve pratik boyutlarıyla analiz edilmektedir.