Arkeoloji Bilimleri Dergisi

Abstract

This paper examines the mold-made bowls of the Hellenistic Period discovered at the ‘Derekutuğun Prehistoric Mining Settlement’ in Bayat, Çorum Province, in terms of their typological and decorative features. The settlement is primarily known for the processing of native copper ore obtained from galleries located just north of it in Mazıönü during the prehistoric period. However, due to its Hellenistic layers and pottery findings dating to the Hellenistic Period, it is obvious that the site was also inhabited during this period. Within the scope of this study, a total of 20 pottery fragments identified as belonging to mold-made bowls were evaluated. 

Hellenistic mold-made bowls, produced widely in Anatolia between the 3rd and 1st centuries BC, are defined as mass-produced vessels with embossed decorations on their outer surfaces. Of the examples found at the Derekutuğun Mining Settlement and analyzed in this article, nine feature vegetal decorations, three have vegetal motifs on their rim borders, two are of the long-palmette type, and the remaining examples bear figural decorations. The decorations are dominated by palmettes, acanthus, and stylized vegetal motifs, while the figural examples, due to their limited number, represent a select group.

The absence of evidence indicating Hellenistic Period ceramic production at the settlement, such as kilns, molds, or production waste, suggests that these vessels were more likely brought to the site through regional trade networks or transit routes rather than being locally produced. This indicates that the Derekutuğun Mining Settlement occupied a position connected to both regional and interregional ceramic circulation networks during the Hellenistic Period.

​

Özet

Bu makalede, Çorum ili Bayat ilçesindeki ‘Derekutuğun Tarihöncesi Madenci Yerleşimi’nde bulunan Helenistik Dönem kalıp yapımı kâseleri, tipolojik ve bezeme özellikleri açısından incelenmektedir. Yerleşim, Mazıönü’nde bulunan ve tarihöncesi dönemlerden itibaren işletilen nabit bakır galerilerinden getirilen cevherin burada işlenmesiyle tanınmaktadır. Ancak Helenistik Dönem tabakaları ve Helenistik Döneme tarihlenen keramik buluntular nedeniyle, yerleşimin bu dönemde de iskân gördüğü açıktır. Bu çalışmanın kapsamında, kalıp yapımı kâselere ait oldukları belirlenen toplam 20 keramik parçası değerlendirilmiştir.

Hellenistik Dönem kalıp yapımı kâseler, MÖ 3.-1.yüzyıllar arasında Anadolu’da yaygın olarak üretilen, dış yüzeyleri kabartmalarla bezeli, seri üretim kaplar olarak tanımlanmaktadır. Derekutuğun Madenci Yerleşmesi’nde bulunan ve makalede incelenen örneklerin dokuzu bitkisel bezemeli, üçü kenar bordürleri bitkisel bezekli, ikisi uzun taç yapraklı, geri kalan örnekler ise figürlü bezemelidir. Bezemelerde palmet, akantus ve stilize bitkisel motifler baskın olup, figürlü örnekler sınırlı sayılarıyla seçkin bir grubu temsil etmektedir.

Yerleşmede Hellenistik Dönem’e ait keramik üretimine işaret eden fırın, kalıp ya da üretim artığı gibi bulguların saptanmamış olması, söz konusu kapların yerel üretimden çok bölgesel ticaret ağları ya da geçiş güzergâhları aracılığıyla yerleşime ulaşmış olabileceğini düşündürmektedir. Bu durum, Derekutuğun Madenci Yerleşmesi’nin Hellenistik Dönem’de bölgesel ve bölgeler arası keramik dolaşım ağlarıyla ilişkili bir konumda bulunduğuna işaret etmektedir.

.